Gen Z आन्दोलन: नयाँ पुस्ताकाे आवाज, परिवर्तनकाे माग”
काठमाडौं, भदाै २२ — नेपाल सरकारले २६ भन्दा बढी सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्मलाई बन्द गरेपछि, विशेष गरी युवा–Gen–Z बीचमा आक्रोश फैलिएको छ। यस विरोधको रूपमा, सोमबार बिहान ९ बजे काठमाडौँमा ठूलो प्रदर्शन आयोजना गरिएको छ जुन “डिजिटल दमन” को विरुद्धको प्रतिक्रिया हो।
हालका वर्षहरूमा नेपालमा पनि विश्वव्यापी प्रवृत्तिसँगै युवाहरूको सक्रियता बढ्दै गएको छ। विशेषगरी सन् १९९७ देखि २०१२ का बीच जन्मिएका Gen Z (जनरेशन जेड) भनिने पुस्ताले सामाजिक, राजनीतिक र वातावरणीय परिवर्तनका लागि नयाँ ढंगले आवाज उठाउन थालेका छन्।
Gen Z आन्दोलन कुनै एक संगठनमा सीमित नरही, सामाजिक सञ्जाल, सडक प्रदर्शन, कला, मिडिया तथा डिजिटल प्ल्याटफर्ममार्फत व्यक्त भइरहेका विचारहरूको एक साझा रूप हो।
Gen Z पुस्ताका आवाजहरू खासगरी निम्न बुँदामा केन्द्रित छन्:
- शिक्षामा सुधार: व्यावहारिक र सीपमूलक शिक्षाको माग।
- पर्यावरण संरक्षण: जलवायु परिवर्तनविरुद्ध तत्काल कारवाही।
- लैंगिक समानता र मानव अधिकार: सबैका लागि समान अवसर र सम्मान।
- सार्वजनिक उत्तरदायित्व: भ्रष्टाचारविरुद्ध कडा कारवाही।
- साइबर स्वतन्त्रता र गोपनीयता: डिजिटल अधिकारको सुनिश्चितता।
🔹 आन्दोलनका स्वरूप
Gen Z आन्दोलन परम्परागत आन्दोलनभन्दा फरक छ। उनीहरूले सामाजिक सञ्जाल (जस्तै TikTok, Instagram, X, Facebook) लाई मुख्य हतियारको रूपमा प्रयोग गरेका छन्। ह्यासट्याग क्याम्पेन, मीम आन्दोलन, भर्चुअल बहस, पोडकास्ट, र अभियान-आधारित भिडियोहरू यी आन्दोलनका परिचित स्वरूप हुन्।
सन् २०२४ मा काठमाडौंमा गरिएको “Green Nepal Now” अभियानमा १०,००० भन्दा बढी Gen Z सहभागी भएका थिए, जुन जलवायु परिवर्तनविरुद्धको एक उदाहरणीय पहल मानिएको छ।
🔹 चुनौतीहरू
यद्यपि ऊर्जा र सिर्जनात्मकताले भरिपूर्ण यस आन्दोलनलाई केही चुनौतीहरू पनि छन्:
- नेतृत्वको स्पष्टता नहुनु
- दिगो संरचनाको अभाव
- राज्य निकायबाट अपेक्षित ध्यान नपाउनु
- सामाजिक सञ्जालमा गलत सूचनाको जोखिम
🔹 निष्कर्ष
Gen Z आन्दोलन नेपालमा परिवर्तनकाे नयाँ संकेत हो। शिक्षित, प्रविधिमा निपुण र विश्वचिन्तनले भरिएको यो पुस्ता आजकाे शासन प्रणालीलाई प्रश्न गर्दै छ, र भोलिकाे नीति निर्माणमा सक्रिय भाग लिइरहेकाे छ।
यदि यो ऊर्जा सही दिशामा प्रयोग गरियाे भने, यो पुस्ताले मुलुकको सामाजिक रूपान्तरणमा महत्वपूर्ण योगदान दिन सक्छ।
About the Author
